O uszatce

Sowa uszata Asio otus, nazywana także uszatką, należy do gatunków szeroko rozpowszechnionych. Jest w naszym kraju zaliczana do nielicznych (7000-11000 par lęgowych). Podobnie jak większość sów, uszatka jest aktywna głównie nocą. Często poluje o zmierzchu i o świcie, przemieszczając się charakterystycznym lotem ślizgowym trzymając poziomo ułożone skrzydła. Okres lęgowy rozpoczyna w marcu, a gniazda z młodymi można znaleźć jeszcze w sierpniu.

 

 

todo

Pierwsze zniesienie uszatki w koszu lęgowym
fot. Ireneusz Kaługa

 

 

Do odbywania lęgu sowa uszata wykorzystuje gniazda innych gatunków. Są to głównie ptaki krukowate (wrona siwa, kruk, gawron, sroka), rzadziej myszołów czy krogulec. Czasami zdarza się, że uszatka składa jaja na ziemi, w miejscach dobrze osłoniętych, takich jak np. wykroty powstałe po wiatrołomach czy sterty gałęzi pozostawionych w lesie. W lęgu znajduje się na ogół od 4 do 6 białych, okrągłych jaj, które są wysiadywane przez samicę. Młode przebywają w gnieździe około 25 dni. Po opuszczeniu gniazda siedzą w jego okolicy karmione przez rodziców.
Uszatka jest gatunkiem ściśle uzależnionym od ilości pokarmu. Wykazuje duże wahania liczebności, które są spowodowane zmianami liczebności gryzoni. W czasie okresowo występujących co kilka lat gradacji gryzoni, obserwuje się liczne lęgi uszatek oraz wysoką liczbę odchowanych młodych.

 

 

todo

Dorosła sowa uszata Fot. Cezary Pióro
 
 

Uszatka poluje głównie na polach uprawnych i łąkach. Skład gatunkowy ofiar oznacza się na podstawie wypluwek (nie strawionych części ofiar), zebranych w miejscach przebywania ptaków, które dodatkowo stanowią cenne źródło badań nad rozmieszczeniem drobnych ssaków. Z analizy zawartości zebranych wypluwek wynika, że głównym pokarmem uszatki są:
  • nornikowate (głównie nornik zwyczajny) stanowiące 85% składu gatunkowego ofiar;
  • myszowate - 12,5%
  • inne gatunki kręgowców tj. drobne ssaki owadożerne, ptaki, płazy, nietoperze stanowią 2,5 %.

Do naturalnych wrogów uszatki należą: niektóre ptaki drapieżne, ptaki krukowate, kuna leśna i wiewiórka.

 

 

todo

Młode uszatki po wyjściu z gniazda przebywają w jego okolicy Fot. Ireneusz Kaługa
 
 

Jako gatunek silnie związany z krajobrazem rolniczym, uszatka jest narażona na jego przekształcenia i degradację. Takie procesy jak: intensyfikacja rolnictwa, uprawy w monokulturach oraz postępujące skażenie środowiska, są podstawowymi przyczynami spadku liczebności większości gatunków sów. Dosyć często właściciele zadrzewień śródpolnych nie zdając sobie sprawy z obecności ptaków nieświadomie przyczyniają się do zniszczenia lęgu przez prowadzenie w pobliżu gniazda wycinki drzew. Notowane są także przypadki umyślnego niszczenia gniazd ptaków drapieżnych m.in. w celu zdobycia jaj lub piskląt - przy tej okazji mogą być niszczone lęgi uszatki. Zagrożeniem są także ptaki krukowate rabujące lęgi sów.

Wszystkie gatunki sów, w tym także uszatka, objęte są ochroną gatunkową. Oznacza to, że nie wolno ich płoszyć, chwytać czy zabijać.