Działania

Pierwsze działania związane z ochroną bociana czarnego zostały podjęte przez Towarzystwo (wtedy Mazowieckie Towarzystwo Ochrony Fauny) w latach 1995-96. W ramach programu “Ochrona bociana czarnego i jego siedlisk w środkowo-wschodniej Polsce” skontrolowano 112 rewirów tego gatunku. Cele tego programu były następujące:
poznanie rozmieszczenia i liczebności gatunku w Polsce środkowo-wschodniej

  • kontrola przestrzegania przepisów o jego ochronie (zwłaszcza o ochronie stanowisk lęgowych);
  • wyznaczanie stref ochronnych wokół gniazd, które ich nie posiadały;
  • ochrona stanowisk innych gatunków zwierząt występujących w pobliżu gniazd bociana czarnego;
  • popularyzacja potrzeby ochrony zagrożonych gatunków zwierząt i sposobów ich ochrony.
W ramach programu sporządzono i przekazano wojewódzkim konserwatorom przyrody dokumentację 38 stref ochronnych – większość z nich została zatwierdzona.
Po sześcioletniej przerwie w roku 2002 program ochrony bociana czarnego został wznowiony pod nazwą “Aktywna ochrona bociana czarnego w województwie mazowieckim”. W ramach tego programu, co roku kontrolowanych jest prawie 140 stanowisk bociana czarnego. Każde znane gniazdo kontrolowane jest dwukrotnie w ciągu sezonu lęgowego w celu ustalenia czy gniazdo jest zajęte oraz ile młodych zostało w nim wychowanych.
W 2004 roku rozpoczęliśmy aktywną ochronę gatunku. Pierwsze działania polegały na:
  • montażu zastępczych platform gniazdowych w miejscach gdzie naturalne gniazdo uległo zniszczeniu;
  • wzmacnianiu konstrukcjami z żerdzi gniazd, którym zagrażał upadek;
  • wycinaniu gałęzi i drzew utrudniających bocianom dolot do gniazda.

W sumie takim zabiegom poddano 10 gniazd położonych w 9 nadleśnictwach Niziny Mazowieckiej.

 

todo

Gniazdo na ambonie mysliwskiej (po lewej), konstrukcja postawiona na miejscu spróchniałej ambony (po prawej). fot. A. Tarłowski

todo

todo

Konstrukcja zabezpieczająca gniazdo przed zsunięciem (po lewej) fot. A. Tarłowski oraz zastępcza płatforma w miejscu gdzie gniazdo spadło podczas burzy (po prawej) fot. J. Paciorek

 

Również w 2004 roku zainicjowaliśmy program "Aktywna ochrona bociana czarnego i jego siedlisk", którego celem jest zachowanie i odtwarzanie leśnych środowisk podmokłych - miejsc, w których bocian czarny zakłada gniazda i żeruje. Chcemy to osiągnąć poprzez działania zwiększające retencję wodną - budowę zastawek i innych urządzeń hydrotechnicznych na rowach melioracyjnych i małych ciekach wodnych. W pierwszym etapie zabiegom zwiększającym retencję zostaną poddane dwa obiekty położone w nadleśnictwach Siedlce i Sokołów. W pierwszym z nich (nadl. Siedlce) na rowie melioracyjnym o długości około 650 metrów zostały zbudowane 2 zastawki z możliwością regulacji przepływu wody i 3 progi o stałym piętrzeniu. W drugim (nadl. Sokołów) na rowach o łącznej długości około 4 kilometrów zostanie rozmieszczonych około 30 progów piętrzących. Całość prac zostanie ukończona do końca 2005 roku.

 

todo

Próg piętrzący (po lewej) i betonowa zastawka (po prawej). fot. J. Paciorek

todo

todo

Przygotowanie inwestycji związanej z gospodarka wodną rozpoczyna się od wykonania pomiarów niwelacyjnych i geodezyjnych w terenie. fot J. Paciorek

Cele

Podejmując działania ochronne w stosunku do gniazd i siedlisk bociana czarnego chcemy uzyskać następujące efekty:
  • stworzenie warunków do bezpiecznego gniazdowania – przez renowację gniazd;
  • poprawa warunków gniazdowania i żerowania – przez działania poprawiające retencję wodną;
  • ochronę bioróżnorodności – w miejscach występowania bociana czarnego występuje również wiele innych, chronionych gatunków roślin i zwierząt;
  • poprawę kondycji drzewostanów – przez poprawę retencji wodnej;
  • stabilizację stanowisk – przez renowację gniazd i poprawę retencji wodnej – co poprawi skuteczność ochrony gatunku.
Mamy nadzieję, że nasze działania przyczynią się do wzrostu sukcesu lęgowego, a następnie wzrostu liczebności gatunku.

Zamierzenia

W następnych latach planujemy:

  • kontynuację monitoringu znanych stanowisk i wyszukiwanie nowych;renowację około 10 gniazd rocznie;rozszerzenie działań poprawiających retencję wodną na inne stanowiska na Mazowszu – kilka do kilkunastu rocznie.