Ochrona miejsc gniazdowych bociana białego w latach 2024-2025

Drodzy miłośnicy bocianów,

nie wiem, jak Wam, ale mnie wyjątkowo szybko minął 2025 rok. A skoro mamy styczeń kolejnego roku, niedługo już będziemy pasjonować się powrotami naszych skrzydlatych ulubieńców na polskie gniazda. Najwyższy więc czas, by przedstawić kolejne, coroczne sprawozdanie z działalności Towarzystwa Przyrodniczego "Bocian" w zakresie czynnej ochrony miejsc gniazdowych tego gatunku.

 

W ustawowym sezonie prac, począwszy od października 2024, a skończywszy na grudniu 2025 (oczywiście pomijając okres ochronny, lęgowy), udało się nam przeprowadzić rewitalizację 138 zagrożonych gniazd bociana białego. W 93 przypadkach prace obejmowały zabezpieczenie stanowisk bocianich poprzez montaż platform gniazdowych i przeniesienie na nie gniazd leżących wcześniej bezpośrednio na przewodach czynnych linii elektroenergetycznych. W 35 lokalizacjach prace naprawcze polegały na odciążeniu gniazd, również znajdujących się na infrastrukturze energetycznej. Poprzez swój ciężar i wielkość były one narażone na upadek. Dziękujemy kierownictwu Rejonów i Posterunków Energetycznych PGE Dystrybucja SA oraz Energa-Operator SA. za przeprowadzenie koniecznych robót przy gniazdach. W pozostałych 10 przypadkach doprowadziliśmy do powstania nowych gniazd na słupach wolnostojących bądź też do wymiany zagrożonych bocianich stanowisk na nowe.

 

W sumie, powyższe prace miały miejsce w 74 gminach, 37 powiatach i i 8 województwach na terenie całej Polski. Najwięcej gniazd udało się naprawić w gminach: Nur (powiat ostrowski), Ciechanowiec (powiat wysokomazowiecki), Mokobody (powiat siedlecki), Dźwierzuty (powiat szczycieński) oraz Boguty-Pianki (powiat ostrowski). We wskazanym wyżej okresie wystosowaliśmy prawie 100 pism do UG i UM z różnymi wnioskami dotyczącymi czynnej ochrony bociana białego. Tak zwana "załatwialność" wniosków dotyczących likwidacji zagrożeń bocianich gniazd wyniosła 43%. Podobny stan utrzymuje się od lat.

Na naszą prośbę kilka UG wystąpiło do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Warszawie z wnioskami o przyznanie platform gniazdowych w ramach realizowanego na Mazowszu projektu "Rewitalizacja gniazd bociana białego ciconia ciconia w województwie mazowieckim". Plonem tych wniosków było przyznanie w sumie 21 platform dla gmin: Skórzec, Suchożebry, Korczew, Przesmyki, Zaręby Kościelne. Część platform zostało już dostarczonych, pozostałe powinny trafić do gmin w 2026 roku. Dziękujemy wójtom wskazanych gmin za sporządzenie pism, a dyrekcji RDOŚ za pozytywne ich rozpatrzenie.

 

Jesienią 2025 roku, ze środków pozyskanych z wpłat na 1,5%, zakupiliśmy 10 specjalistycznych platform gniazdowych w firmie "Alpar". Zostały one przekazane do UG Nur i UG Boguty-Pianki w celu ich montażu we wskazanych przez nas lokalizacjach. W obydwu gminach są duże potrzeby odnośnie likwidacji zagrożeń bocianich gniazd, a współpraca z samorządami układa się bardzo dobrze.

 

W tym miejscu jedynie nadmieniam, że opisane w poprzednich sprawozdaniach problemy prawne wynikające z niedostatecznej ochrony gniazd bociana białego zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z 2016 roku w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt, pozostają dalej bez zmian. Jednocześnie, co również poprzednio sygnalizowałem, z roku na rok zmniejsza się tolerancja mieszkańców wsi i miast na bliskie sąsiedztwo bocianich rodzin. To są kwestie, które, wraz z innymi problemami związanymi z czynną ochroną gatunku, wymagają systemowych uregulowań.

 

Jak zwykle, na koniec,  lista osób, którym chcę specjalnie podziękować za ich różnorodną pomoc udzielaną bocianom w mijającym roku, a tym samym, za wsparcie naszej działalności w ramach czynnej ochrony gatunku:

Dominik Krupiński (TP Bocian), Mirosław Rzępała (TP Bocian), dr Agnieszka Czujkowska z zespołem (Ptasi Azyl, zoo w Warszawie), Kamil Piwowarczyk  ("Szansa dla bociana"), Artur Paul ("Pomagam Bocianom"), Tadeusz Ptak ("Ptakolub" - Złota), Aneta Gajko (PTOP Białystok), Monika Klimowicz-Kominowska (OTOP), Grzegorz Połutrenko ("Ciconia- Ochrona gniazd bocianich"), Maria Krzyżanowska (MTO Kraków), Renata Markowska (fund. "Noga w Łapę"), Paweł Dolata ("Wielkop.Tow. Przyrodniczo-Krajoznawcze), dyr. Mariusz Cios (Alpar), Agnieszka Zawadzka (Alpar), Krzysztof Stefaniuk (gm. Huszlew), Mariola Sztymelska (UG Dźwierzuty), Łukasz Bojar (UM Ciechanowiec), Ewa Dębska (UG Mokobody), Małgorzata Lisiecka (UMiG Mordy), Wioleta Godlewska (UG Nur), Magdalena Stokowska (UG Boguty-Pianki), Paulina Skolimowska (UG Suchożebry), Barbara Soćko (UM Sochocin), Arkadiusz Kędzierawski (UG Sawin), Adrian Kowalczyk (UG Wola Uhruska), Rafał Sztemberg (UG Miłki), Jolanta Kleszczyńska (UMiG Małkinia Górna), Marek Łęgowski (gm. Iława), Zbigniew  Wysocki (gm. Dzierzążnia), Ewelina Chmielewska (gm. Nasielsk), Robert Sołtysik (gm. Ostrów Maz.), Elżbieta Marcińczyk (gm. Augustów), Hanna Chromińska (gm. Małkinia Górna), Jerzy Sikorski (gm. Boguty-Pianki), Teresa Onyszko (gm. Serniki), Katarzyna Warzywoda (gm. Cielądz).

 

Wszystkim Wam, drodzy miłośnicy bocianów, składam najlepsze życzenia wszelkiej pomyślności w Nowym Roku!

 

Tekst i zdjęcia Krzysztof Szelhaus (koordynator ochrony bociana białego krzysztof.szelhaus@bocian.org.pl)

Zdjęcie tytułowe: Andrzej Łukijańczuk